ဝွၵ်းသွၼ်ႈၸႂ်

မႅင်းတွင်ႉ (တိူၵ်ႇ)

 
မႅင်းတွင်ႉ (တိူၵ်ႇ)ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉမၼ်းမီးလၢႆမဵဝ်း  တိူၵ်ႇၽႅပ်ႉ၊ တိူၵ်ႉႁူဝ်ၶေႃ၊ တိူၵ်ႇတူဝ်ၵူမ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵမ်ႉၼမ်ၵႆႉႁၼ်ၵူၼ်းပဵၼ်တိူၵ်ႇတူဝ်ၵူမ်ၼမ်လိူဝ်တိူၵ်ႇၽႅပ်ႉ၊ တိူၵ်ႇတူဝ်ၵူမ်ၼၼ်ႉပေႃးပဵၼ်ၼႂ်း လုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉၸိုင်တေႁူႉလႆႈငၢႆႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ယွၼ်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ႁတ်းလၢတ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈ ၽွင်းၶဝ်ပဵၼ် သေႁူးၽၢႆႈလူင်(ၵူၼ်ႈ)ၶူမ်း။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်တေၸႃႉ ၵူၺ်းၵႃႈတိူၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်း တေဢွၵ်ႇမႃးမိူဝ်ႈ ၵၢင်ၶိုၼ်း၊ ၽွင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼွၼ်းလပ်းၼွၼ်းလီၼၼ်ႉ မၼ်းတေ ဢွၵ်ႇမႃးယူႇၸွမ်း ပၢၵ်ႇႁူးၽၢႆႈ လူင်(ၵူၼ်ႈ)သေတေၶူပ်းၸွမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တေဢမ်ႇ ၸၢင်းၼွၼ်းလပ်း လီသေ ၸႃႉႁႆႈၵၢင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃႈမႄႈထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉတူၺ်းလွင်ႈတိူၵ်ႉပၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်ယူႇ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၽွင်းမိူဝ်ႈတူဝ် တိူၵ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးယူႇၸွမ်းပၢၵ်ႇႁူးၵူၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေၶူမ်းလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈတေယၢႆးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ် တိူၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇၼႂ်းၵၢပ်ႇၼဵပ်ႉမိုဝ်းဢမ်ႇၼၼ်တူဝ်တိူၵ်ႇၸပ်းၵႂႃႇ ၸိုင် မၼ်းတေၶဝ်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းထႅင်ႈတၢင်ႇတီႈသေၽႄႈၸိူဝ်ႉမၼ်းမႃးထႅင်ႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။

ဢမ်ႇဝႃႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းလူင် ၽွင်းယၢမ်းတူဝ်တိူၵ်ႇဢွၵ်ႇမႃးမိူဝ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉမၼ်းတေ ၶူမ်းမိူၼ် ၵၼ်၊ ၵူၺ်းတိူၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈမၼ်း ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းမီးမႅင်းတွင်ႉ သေ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉလူႉ တၢႆလႆႈသေတႃႉ ပေႃးမီးၼွၼ်တိူၵ်ႇယူႇၼႂ်းတူဝ်ႁိုင်ၸိုင်ၸၢင်ႈတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီႁဝ်း လႄႈပၢႆးယူႇလီၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈတေလူတ်းယွမ်းလူင်းသေဢမ်ႇ ၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်းဢၼ်ႁုင် သုၵ်း လႄႈမူတ်းသႂ်၊ လုမ်းလႃးတူဝ်ၶိင်းႁႂ်ႈ မူတ်းသႂ်ၵၼ်ယူႇ။

မႅင်းတွင်ႉႁဵတ်းႁိုဝ်ပဵၼ်မႃးၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း။

1.    ၵိၼ်ဢႁႃႇရၶဝ်ႈၽၵ်းဢၼ်လိပ်း ဢမ်ႇၼၼ်ဢမ်ႇသုၵ်းဢမ်ႇလိပ်းဢၼ်မီးၶႆႇ ၼွၼ် ၸပ်းဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼိူဝ်ႉလူႈ၊ ၼိူဝ်ႉသႃႈ၊ လိူတ်ႈလူႈ၊ လိူတ်ႈသႃႈ။

2.    မိူဝ်ႈတေၵိၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ လၢင်ႉမိုဝ်းႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်ၸွမ်းၵူႈၵမ်း၊ ဢမ်ႉဝႃႈ ဝၢႆးၶဝ်ႈႁွင်ႈ ၼမ်ႉ (ဢွၵ်ႇၽၢႆႈဢွၼ်ႇၽၢႆႈလူင်) ႁႂ်ႈလၢင်ႉမိုဝ်းၸွမ်းၵူႈပွၵ်ႈ။ လွင်ႈမူတ်းသႂ်ၼႆႉလမ်ႇ လွင်ႈတႃႇတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ၊ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းႁၢင်ႇၵႆ တၢင်းပဵၼ်မၢင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။

3.    ဢွၵ်ႇၽၢႆႈလူင်ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶိင်ႇပဵၼ်ၶၢဝ်း  ဢွၵ်ႇၽၢႆႈဢွၼ်ႇၽၢႆႈလူင်ၼႂ်းႁွင်ႈထၢင်
ၶေႃႈၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈသုတ်း တႃႇတေႁၢင်ႇၵႆတၢင်းပဵၼ် မႅင်းတွင်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈမႅင်းတွင်ႉဢမ်ႇၼၼ် တိူၵ်ႇမၢင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသင်ဝႃႈၵူၼ်းမီးမႅင်းတွင်ႉၵႂႃႇဢွၵ်ႇၽၢႆႈလူင်(ၶီႈ)ဝႆႉၼိူဝ်လိၼ်တီႈဢၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႂ်းထၢင်ၸိုင် မႅင်းတွင်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸၢင်ႈၶူတ်းၶဝ်ႈယူႇလႆႈၼႂ်းလိၼ်သေၽႄႈလုၵ်ႈ ၽႄႈ လၢင်းမၼ်းလႆႈ၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈၵူၼ်းသေၵေႃႉၵေႃႉဢမ်ႇလႆႈသႂ်ႇၶႅပ်းတိၼ်သေၵႂႃႇ ယဵပ်ႇၺႃးၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶႆႇမႅင်း တွင်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ(တူဝ်လဵၵ်ႉမၼ်း) မၼ်းမႃးၸွမ်းၼဵပ်ႉတိၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းလႄႈ လိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈၶဝ်ႈယူႇၸွမ်းၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ပေႃးတေႁႂ်ႈလီတေႃႇပၢႆးယူႇလီႁဝ်းၸိုင် ၼိုင်ႈပီႊၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ႁႂ်ႈသိုဝ်ႉယႃ ၶျႃးတိူၵ်ႇ မႃးၵိၼ်ပၼ်တေလီသုတ်းယဝ်ႉ။