ၶၢဝ်ႇမိူင်းတႆး
ဢဵတ်ႇသ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်?။
- Details
- Published on Monday, 21 March 2011 08:59
- Written by ယိင်းလွႆတွၼ်း
HIV ( Human Immunodeficiency Virus ) ၼႆႉပဵၼ်ၸိုဝ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ဢဵတ်ႇသ် AIDS (Acquired Immuno Deficiency Syndromel ) ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ တၢင်းပဵၼ် HIV ဢၼ် ဝႃႈၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉ မႅင်းဝႆႊရတ်ႊ (Virus) ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းႁၢႆႉမဵတ်ႉလိူတ်ႈၶၢဝ် ၼႂ်း တူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း။ 
ၽွင်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵတ်ႇသ်ၼၼ်ႉၸိုင် ႁႅင်းၵမ်ႉၶၢမ်ႇ တူဝ်တေဢမ်ႇၶႅင်ႁႅင်းသေႁဵတ်းႁႂ်ႈၸပ်းၸိူဝ်ႉ မႅင်းတၢင်းပဵၼ်လႆႈငၢႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းပဵၼ် ပွတ်ႇမႅင်း၊ ၼိူဝ်ႉဢွၼ်ႇၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃသႅပ်ႇ ၸဵပ်း ဢမ်ႇၼၼ်ပဵၼ် မၢၵ်ႇႁႅင်း မၢင်ၸိူဝ်းငၢႆႈလိူဝ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း။
တၢင်းပဵၼ်ဢဵတ်ႇသ် လုၵ်ႉတီႈလႂ်သေၽႄႈၸိူဝ်ႉမၼ်းမႃး?။
တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ထူပ်းႁၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းမိူဝ်ႈပီသႃႇသၼႃႇ 2524တီႈမိူင်း ဢမေႊရိၵ ၵူၼ်းပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်းပဵၼ်ၽူႈၸၢႆးဢၼ်မီးၸႂ်ႁူမ်ႈ ၵႃႇမ ၵၼ် တင်းၽူႈၸၢႆးၶိုၼ်း(ၸၢႆးလႄႈၸၢႆးႁူမ်ႈၵႃႇမၵၼ်)သေၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းဢၼ်ၼႆႉမႃးၸိုဝ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်း မၼ်း ႁွင်ႉဝႃႈ ( Pneumocystis Carinii)။
ၼႂ်းမိူင်းထႆးသမ်ႉ ထူပ်းႁၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉမိူဝ်ႈပီ 2526 မီးၵူၼ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆးဢႃယု 28 ပီ ပဵၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းတီႈမိူင်းဢမေရိၵ။ ပဵၼ်ၸၢႆးလႄႈၸၢႆးႁူမ်ႈၵႃႇမၵၼ်လႆႈၶဝ်ႈယူတ်း ယႃ တူဝ်တီႈႁူင်းယႃ တီႈၼိုင်ႈၼႂ်းဢမေရိၵ။ မေႃၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း ( Pneumocystis Carinii) ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢဵတ်ႇသ် ၼႆသေ မၼ်းၸၢႆးလႆႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းမႃးယူတ်းယႃတူဝ်တီႈမိူင်းထႆးသဵင်ႈ ၵၢမ်ႇၵႂႃႇ တီႈမိူင်းထႆး။
ၸိူဝ်ႉမႅင်း Virus ဢဵတ်ႇသ်ၼၼ်ႉမၼ်းယူႇလႆႈၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵူၺ်း။ ဢမ်ႇယူႇလႆႈၼႂ်းတူဝ်သတ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢၼ် ၼႆႉ ပေႃးမၼ်းဢမ်ႇလႆႈယူႇၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းၸိုင် မၼ်းယူႇလႆႈဢမ်ႇႁိုင်ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်း ဢမ်ႇၶၢမ်ႇႁႅင်းလူမ်းမႆႈတၢင်း ၼွၵ်ႈလႆႈ။ ပေႃးႁႅင်းလူမ်းမႆႈတၢင်းၼွၵ်ႈႁႅင်းလိူဝ် 56 ဢူင်ႊသႃႊမၼ်းယူႇ ဢမ်ႇပူၼ်ႉလႆႈ 10-15 ၼႃးထီးၵေႃႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢႆၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။
ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵတ်ႇသ် ဢၼ်ထူပ်းလႆႈၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၼႂ်းလိူတ်ႈ၊ တွမ်ႇၼမ်ႉလိူင်၊ ၼိူဝ်ႉဢွၼ်ႇလၢႆ လၢႆတီႈ၊လိူဝ် ၼၼ်ႉ ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉငၢၼ်ၽူႈၸၢႆး၊ ၼမ်ႉၼႂ်းႁူးၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၼၢင်းယိင်း ၊ၼႂ်းၼမ်ႉလၢႆး၊ၶီႈ တိူဝ်ႇ(ၶီႈၶၢၵ်ႇ) ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်ႉၼူမ်းတႄႉ ပိူဝ်းသဵၼ်းမၼ်းမီးဢႄႇၼႃႇ။ ၼႂ်းၼမ်ႉႁိူဝ်ႇ၊ ၼမ်ႉယဵဝ်ႈ လႄႈၼႂ်းၽၢႆႈလူင်(ၶီႈ)ၼၼ်ႉဢမ်ႇမီး။
ဢဵတ်ႇသ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိတ်းၸပ်းၵၼ်လႆႈတၢင်းလႂ်လၢႆလၢႆ?။
1 - ႁူမ်ႈၵႃႇမၸွမ်းၵူၼ်းမီးၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵတ်ႇသ်လႄႈဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉထူင်ယၢင်၊ ဢမ်ႇဝႃႈပဵၼ် ၸၢႆးလႄႈ ၸၢႆး ၊ ယိင်းလႄႈ ယိင်းဢမ်ႇၼၼ်ယိင်းလႄႈၸၢႆးၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇၸပ်းတၢင်း ပဵၼ်ၼႆႉမိူၼ်ၵၼ်။
2 - ၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းဢဵတ်ႇသ်တင်းလိူတ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ သမ်းၶဵမ်၊ သမ်းယႃမဝ်းၵမ်ၶဝ်ႈသဵၼ်ႈလိူတ်ႈၼိုင်ႈ ပွၵ်ႈသမ်းလၢႆ လၢႆၵေႃႉသေဢမ်ႇလၢႆႈၶဵမ်မၼ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် သႂၢင်းမႅၼ်ႈၺႃးလိူတ်ႈၵူၼ်းဢၼ်မီးၸိူဝ်ႉ မႅင်းဢဵတ်ႇသ်။
3 - မႄႈၸပ်းတွင်ႉဢမ်ႇလႆႈၵူတ်ႇၸႅတ်ႈလိူတ်ႈသေၽႄႈၸူးလုၵ်ႈ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေၶႂ်ႈယွၼ်း ၽၢၵ်ႇထိုင်ပီႈ ၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းႁဝ်းၶႃႈ ၸိူဝ်းဢၼ် ပႆႇလႆႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉသင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ တေ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၸိုင် ႁႂ်ႈၵႂႃႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈလိူတ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉတေလီတီႈသုတ်းတႃႇ ၼႃႈ ႁိူၼ်းပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈၵူႈၵေႃႉ ၶႃႈယဝ်ႉ။
