|
Sunday, 28 February 2010 12:48 |
|
တူင်ႇဝူင်းၼမ်ႉ (water cycle ဢမ်ႇၼၼ် hydrological cycle) ၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်လႅၵ်ႈ
လႆၢႈၶွင်ၼမ်ႉ ဢၼ်ၸၢင်ႈပိၼ်ႇပဵၼ်ၶွင်ေမႃၸူိမ်ႈ၊ ၶွင်ၶႅင်၊ ႄလႈ ၵႅတ်ႉသ် (gas) သုိပ်ႇပၢၼ်ယဝ်ႉပၢၼ်
ဢမ်ႇသုတ်းသဵင်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼ်ႂးၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်လႅၵ်ႈလႆၢႈၶွင်တူင်ႇဝူင်းၼမ်ႉၼႆႉ ၸၢင်ႈၸႅၵ်ႇ
ဢွၵ်ႇပဵၼ် 4 မဵဝ်းမူိၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ယဵၼ်းပဵၼ်ဢႆၢၼမ်ႉ (evaporation)၊ ယၢတ်ႇၼမ်ႉၾႃႉ(precipitation)၊ ၵၢၼ်ၸုမ်ႇသိုမ်း (infiltration)၊ ႄလႈ တႃႈၼမ်ႉ (runoff) ၼႆယူႇ။
ၵၢၼ်ပူတ်းပွႆႇဢႆၢၼမ်ႉ ပွင်ႈဝႃႈလွင်ႈဢၼ်ၼမ်ႉလႅၵ်ႈလႆၢႈပဵၼ်ႇဢႆၢၼမ်ႉ လုၵ်ႉပုိၼ်ႉၽိဝ်လိၼ်ေသ
ၶူိၼ်ႈၸူးတွင်ႇၾႃႉ၊ ႄလႈ ၵၢၼ်လႆၢႈပဵၼ်ဢႆၢၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈလူၺ်ႈလုၵ်ႉတီႈၼမ်ႉၵမ်းသုိဝ်ႈ
ဢမ်ႇၼၼ် လုၵ်ႉတူၼ်ႈမႆႉၸူိဝ်းပွႆႇဢွၵ်ႇဢႆၢၼမ်ႉ (evapo-transpiration) ၼၼ်ႉယူႇ။
ယၢတ်ႇၼမ်ႉၽႃႉ ပွင်ႇဝႃႈ လွင်ႈၼမ်ႉလုၵ်ႉၼူိဝ်ၾႃႉေသ တူၵ်းလူင်းသ်ႂႇပုိၼ်ႉၽိဝ်လိၼ် ဝႆၢးေသဢႆၢ
ၼမ်ႉၸူိဝ်းၶုိၼ်ႈမီးယူႇၼူိဝ်ၾႃႉ ႁူမ်ႈတူဝ်ၵၼ်ပဵၼ်မွၵ်ႇၵုမ်ႈေသ ယဵၼ်းပဵၼ်ၾူၼ်၊ မူၺ်ၼႆၢး၊ ႄလႈ
မၢၵ်ႇႁဵပ်း။
ၵၢၼ်ၸုမ်ႇသုိမ်း ပွင်ႇဝႃႈလွင်ႈၼမ်ႉလုၵ်ႉၼူိဝ်လိၼ်ေသသိမ်းလူင်းတ်ႂႈလိၼ် ၸူိဝ်းဝႆၢးမႃးယဵၼ်းပဵၼ်
ၼမ်ႉတ်ႂႈလိၼ် ႄလႈ ၼမ်ႉၸူိဝ်းၼႆႉ ေတၶႆၢႉတူဝ်မၼ်းလွႆးလွႆးေသ ၸၢင်ႈၶုိၼ်းလႆၢဢွၵ်ႇၼူိဝ်လိၼ်
မူိၼ်ၼင်ႇ ႁူးၼမ်ႉဝွတ်း ၸၵႂႃႇ။
တႃႈၼမ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ လွင်ႈၼမ်ႉႁူမ်ႈတူဝ်ၵၼ်ေသ ယဵၼ်းပဵၼ်ႁွင်ႈၼမ်ႉဢမ်ႇၼၼ်ႄမႈၼမ်ႉယဝ်ႉ လႆၢ
လူင်းၸူးၼမ်ႉပၢင်ႇလႆၢႇ ၼၼ်ႉယူႇ။
|
မႆၢဝၼ်း 05.07.2010
