|
သင်ၶုိၼ်းမႃးထတ်းသင်တူၺ်းၼႆၸုိင် ၼႃႈႁူိၼ်းၵူၼ်းႁဝ်းမီးၼမ်ၵႃႈႁုိဝ်ေၵႃႈ ေတၶႅၼ်းႁဵတ်းႁ်ႂႈမီးၵၢၼ်ၸ်ႂႉ
ထူင်ေၸႈေၵႃႇၼမ်ၵႃႈၼၼ်ႉ။ ၵူၺ်းဢိင်ၼူိဝ်ထူင်ေၸႈေၵႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မဵဝ်းဢၼ်ၼဝ်ႈယၢပ်ႇ (ႄလႈမၢင်မဵဝ်း
ေၵႃႈဢမ်ႇေမႃၼဝ်ႈ)ၼႆႄလႈ မၼ်းၸၢင်ႈယူႇၵႂႃႇၸွမ်းသၽႃဝလႆႈၶၢဝ်းႁုိင်ႄတႉႄတႉ ၼႆယူႇ။
မူိဝ်ႈထူင်ယၢင်ၽၢင်ယူႇၼ်ႂးလိၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းေတပွႆႇဢွၵ်ႇသၢၼ်ၽိတ်ႉ (chemicals) ဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၸ်ႂႉႁဵတ်း
မၼ်းလွႆးလွႆးေသ ဝႆးၼၼ်ႉသၢၼ်ၽိတ်ႉၸူိဝ်းၼႆႉ ေတၶုိၼ်ႈမႃးယူႇၸွမ်းၼ်ႂးလူမ်း ႄလႈ ၼ်ႂးတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်
ပုိင်ႈဢိင်တႃႇယူႇလွတ်ႈ (food chine) ႄလႈ သၢၼ်ၸူိဝ်းၼႆႉ မီးၸုိဝ်ႈႁွင်ႉပွတ်းပွတ်းဝႃႈ POPs (Persistent
Organic Pollutants) ဢၼ် မီးၽွၼ်းႁႆႉၸေတႃႇတူဝ်သတ်း၊ ၵူၼ်းႁဝ်း၊ ႄလႈ သၽႃႇဝ တင်းၼမ် ၼၼ်ႉယူႇ။
ပူိင်တႅၵ်ႈမၼ်း သင်ဝႃႈၵႆႇတူဝ်ၼုိင်ႈ ၵႂႃႇၵိၼ်ၺႃးထူင်ေၸႈဢၼ်မီးသၢၼ်ၽိတ်ႉ (POPs) ေသ ၵူၼ်းႁဝ်းသမ်ႉ
ၵႂႃႇဢဝ်ၵႆႇၼၼ်ႉမႃးႁုင်မုိဝ်ႉၼႆၸုိင် ၵူၼ်းႁဝ်းၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈၼၢဝ်မႃး ၼႆယူႇ။
လူိဝ်ေသၼႆႉ လွင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းဢဝ်ထူင်ေၸႈၵႂႃႇၸုတ်ႇၽဝ်ၼၼ်ႉ ေတၶႅၼ်းႁဵတ်းႁ်ႂႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတူိဝ်ႉေတႃႇ
ၵူၼ်းႁဝ်း ၼမ်လူိဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈၵၢၼ်ၽဝ်ထုင်ယၢင်ၼၼ်ႉ ေတႁဵတ်းႁ်ႂႈမီးၵၢၼ်ပွႆႇသၢၼ်ၽိတ်ႉ POPs ေသ
ဢမ်ႇၵႃး မၼ်းယင်းေတႁဵတ်းႁ်ႂႈမီးၵၢၼ်ပွႆႇသၢၼ်ၽိတ်ႉ dioxins ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁ်ႂႈၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်
ၶႅၼ်ႇသႃႇ (cancer) ႄလႈၸၢင်ႈလုတႆၢ ၼၼ်ႉယူႇ။
ၵွပ်ႈၼၼ် ၼင်ႇႁုိဝ်ဢမ်ႇႁ်ႂႈထူင်ေၸႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃယ်ႂႇလူင်ၼ်ႂး ၼႃႈႁူိၼ်း ႄလႈ တူင်ႇဝူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ မီးသဵၼ်ႈ
တၢင်းတႃႇႄၵႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ 5 မဵဝ်း-
1.Refuse
ဢမ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၊ ဢမ်ႇဢဝ်၊ ႄလႈ ၸ်ႂႉမဵဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်ၽွၼ်းႁႆႉၸေတႃႇသၽႃႇဝ ႄလႈ ၵူၼ်းႁဝ်းမူိၼ်
ၼင်ႇဝ်ႂမႆႉဝ်ႂတွင် ၸၵႂႃႇ။
2. Reduce
ၸ်ႂႉေဢႇႄလႈႁဵတ်းေဢႇ တႃႇလူတ်းယွမ်းပၼ်ႁႃၼင်ႇဢၼ်ပွင်ပဵၼ်လႆႈ။
3. Reuse
ၶုိၼ်းၸ်ႂႉထူင်ေၸႈဢၼ်ၵဝ်ႇ မူိၼ်ၼင်ေပႃးႁဝ်းသုိဝ်ႉၶွင်ပွၵ်ႈၼုိင်ႈႄလႈ လႆႈမႃးထူင်ေၸႈလုၵ်ႈၼုိင်ႈၼၼ်ႉ
သင်ပဵၼ်လႆႈႁ်ႂႈၵဵပ်းဝႆႉေသ ဝႆႉၸ်ႂႉထႅင်ႈလႆၢလႆၢပွၵ်ႈ။
4. Return
ၶုိၼ်းပၼ်ၶုိၼ်းၸဝ်ႈၶွင်လၢၼ်ႉ သင်ၸုိင်ႉဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇလူဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸ်ႂႉယဝ်ႉ။
5. Recycle
ၶုိၼ်းၸႂ်ႉၶွင်ၵဝ်ႇ မူိၼ်ၼင်ႇသူိဝ်ႈၽႃႈယၢင်ယွၵ်း ဢၼ်ႁဝ်းဝူၼ်ႉဝႃႈဢမ်ႇလူဝ်ႇၸႂ်ႉယဝ်ႉ မႃးႁဵတ်းပဵၼ်တၢင်ႇမဵဝ်း
ဢၼ်ႁဝ်းေတၸ်ႂႉတုိဝ်းလႆႈ ၸၵႂႃႇၼႆယူႇ။ |
မႆၢဝၼ်း 05.07.2010
